Việt Nam đang tăng tốc mạnh mẽ trong cuộc đua chuyển đổi sang giao thông xanh. Với hàng loạt giải pháp từ phát triển phương tiện, mở rộng hạ tầng trạm sạc cho đến xây dựng bộ tiêu chí hạ tầng xanh, tính đến hết tháng 5 năm nay, cả nước đã ghi nhận gần 375.000 ô tô điện chính thức lưu hành trên đường phố.
Số liệu ấn tượng: Xe điện bùng nổ trên mọi phân khúc
Tại buổi họp báo thường kỳ của Bộ Xây dựng, đại diện Vụ Vận tải và An toàn giao thông cho biết, quá trình dịch chuyển sang các phương tiện cơ giới đường bộ thân thiện với môi trường tại Việt Nam đang có những bước tiến vô cùng rõ rệt.
Con số gần 375.000 ô tô điện lưu hành tính đến hết tháng 5 là minh chứng rõ nhất cho tốc độ tăng trưởng thần tốc của thị trường. Đáng chú ý, cơ cấu xe điện không chỉ gói gọn ở xe cá nhân mà đã lan rộng sang mảng vận tải công cộng và logistics:
- Ô tô điện con (xe du lịch): Chiếm tỷ trọng áp đảo với gần 369.850 xe.
- Xe buýt điện: Đạt hơn 1.570 xe, góp phần thay đổi diện mạo giao thông công cộng tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM.
- Xe tải điện: Đạt gần 3.400 xe, mở ra xu hướng vận chuyển hàng hóa xanh cho các doanh nghiệp logistics.
Tính đến hết tháng 5 năm nay, cả nước đã có gần 375.000 ô tô điện lưu hành.
Thách thức lớn: Hạ tầng trạm sạc và chi phí đầu tư
Mặc dù số lượng xe tăng nhanh, đại diện Vụ Vận tải và An toàn giao thông cũng thẳng thắn chỉ ra những rào cản cốt lõi khiến một bộ phận người dân và doanh nghiệp vận tải còn e ngại khi chuyển đổi sang xe điện. Đó chính là:
- Hạ tầng trạm sạc: Số lượng và mật độ trạm sạc chưa đồng đều giữa các vùng miền.
- Thời gian sạc: Vẫn là điểm nghẽn so với việc nạp nhiên liệu truyền thống.
- Chi phí đầu tư ban đầu: Giá thành mua xe và xây dựng hệ thống quản lý năng lượng còn cao.
- Chi phí khai thác, sử dụng: Các bài toán về khấu hao pin và bảo dưỡng dài hạn.
Hành động của Chính phủ: Quy hoạch đô thị “mở đường” cho giao thông xanh
Để gỡ bỏ các “nút thắt” kể trên, trong thời gian tới, các cơ quan ban ngành sẽ tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp mang tính chiến lược:
Quy hoạch lại hạ tầng trạm sạc đô thị
Bộ Xây dựng hiện đang tập trung nghiên cứu, rà soát và sửa đổi các quy định về chuyển đổi năng lượng xanh (được Thủ tướng Chính phủ ban hành từ năm 2022). Đồng thời, Bộ sẽ phối hợp sát sao với UBND các tỉnh, thành phố để tích hợp hạ tầng giao thông xanh — bao gồm hệ thống trạm sạc công cộng và hạ tầng cho giao thông phi cơ giới (xe đạp, đi bộ) — vào quy hoạch đô thị tổng thể. Đây là bước đệm quan trọng để tiến tới xây dựng bộ tiêu chí Đô thị xanh – Thông minh tại Việt Nam.
Thí điểm hệ sinh thái “Hạ tầng xanh” từ năm 2027
Trong giai đoạn từ nay đến năm 2030, chiến lược giao thông xanh sẽ dồn lực vào hai mảng trọng điểm là đường bộ và đường sắt. Dự kiến ngay trong năm nay, Bộ tiêu chí về trạm dừng nghỉ xanh, nhà ga đường sắt xanh, cảng biển xanh, cảng đường thủy nội địa xanh và cảng hàng không xanh sẽ được hoàn thiện, làm cơ sở để áp dụng thí điểm đồng loạt từ năm 2027.
Tầm nhìn 2035: Đột phá quy hoạch đường sắt công cộng và logistics
Bên cạnh làn sóng ô tô điện, theo Đề án “Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải đến năm 2035, định hướng đến năm 2050”, Nhà nước sẽ ưu tiên rót vốn vào hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ nhằm gia tăng mạnh mẽ thị phần của đường thủy, đường sắt và hàng hải.
Trọng tâm phát triển: Vận tải đường sắt sẽ được hưởng những cơ chế đột phá nhằm phát huy tối đa lợi thế chở hàng hóa khối lượng lớn trên cự ly dài. Bản đồ logistics tương lai sẽ chứng kiến sự kết nối trực tiếp giữa các ga hàng hóa với hệ thống cảng biển và các khu công nghiệp lớn.
Đối với khu vực đô thị, mạng lưới đường sắt sẽ được phát triển theo mô hình TOD (Phát triển đô thị gắn kết với giao thông công cộng). Hiện tại, tiến độ đầu tư và xây dựng các dự án đường sắt đô thị (Metro) tại Hà Nội và TP.HCM đang được đẩy nhanh tối đa nhằm giảm tải cho giao thông đường bộ, giảm phát thải và hoàn thiện bức tranh giao thông xanh toàn diện cho Việt Nam.
