Thế hệ Z, những người trẻ sinh từ cuối những năm 90, đang nổi lên như một thế lực tiêu dùng mới, sẵn sàng định hình lại toàn bộ thị trường ô tô Việt Nam. Họ mang đến một làn gió hoàn toàn khác biệt, với một triết lý mua sắm đầy nghịch lý: sẵn sàng vay nợ để sở hữu chiếc xe trong mơ, nhưng lại là những người “tỉnh táo” và tính toán đến từng đồng chi phí.
Họ không còn đi theo lối mòn “ăn chắc mặc bền” của các thế hệ trước. Thay vào đó, Gen Z tiếp cận chiếc ô tô như một phần của trải nghiệm sống, một tuyên ngôn cá tính, và một bài toán tài chính thông minh. Vậy, đằng sau sự “liều lĩnh” vay nợ ấy là những tính toán thực dụng nào?
1. Động lực cảm xúc: Khi “thích” là một lý do chính đáng
Khác với các thế hệ cha chú thường “đóng đinh” với những lựa chọn an toàn như xe Nhật, Gen Z mua xe thiên về cảm xúc và không bị ràng buộc bởi định kiến cũ.
- Mua xe vì thần tượng, vì xu hướng: Gen Z có khả năng tiếp cận thông tin đa chiều từ mạng xã hội. Nếu một mẫu xe đang “hot”, một công nghệ đang là xu hướng, hay đơn giản là được thần tượng của họ sử dụng, đó hoàn toàn có thể trở thành động lực mạnh mẽ để họ “xuống tiền”.
- Thiết kế và công nghệ là “chân ái”: Đôi khi, Gen Z sẵn sàng chọn một chiếc xe chỉ vì nó có một màn hình siêu lớn, một hệ thống âm thanh hay, hoặc một tính năng công nghệ độc đáo như sạc không dây, hát karaoke… Chiếc xe đối với họ không chỉ là phương tiện, mà còn là một “món đồ công nghệ” thể hiện phong cách.
- Cởi mở với những điều mới: Họ không ngần ngại trải nghiệm xe Trung Quốc hay các thương hiệu mới, miễn là sản phẩm đó đáp ứng được tiêu chí về thẩm mỹ và công nghệ mà họ tìm kiếm.
2. “Cái đầu lạnh”: Ẩn sau sự bốc đồng là một bài toán rất “tỉnh”
Đây chính là điểm tạo nên sự khác biệt. Dù mua xe theo cảm tính, Gen Z lại là những người cực kỳ thực tế khi nói đến tiền bạc.
- Vay nợ là một công cụ tài chính thông minh: “Gen Z sẵn sàng nợ để mua ô tô” là một nhận định hoàn toàn chính xác. Như chia sẻ của một chuyên gia trong cộng đồng xe, việc mua xe trả góp, thậm chí vay tới 70-80% giá trị xe, là điều hết sức bình thường. Họ xem đây là một cách để sở hữu tài sản phục vụ cuộc sống sớm hơn, trong khi vẫn có thể để dành tiền cho các khoản đầu tư khác. Họ không vay một cách mù quáng, mà tính toán rất kỹ khả năng chi trả hàng tháng.
- Công nghệ an toàn (ADAS) là bắt buộc, không phải phù phiếm: Với Gen Z, những người lớn lên cùng công nghệ, các hệ thống an toàn chủ động ADAS (phanh tự động, giữ làn, ga tự động thích ứng…) không phải là “đồ chơi” mà là tính năng bắt buộc. Họ hiểu rằng những công nghệ này giúp họ lái xe an toàn và yên tâm hơn, đó là một giá trị thực tiag, chứ không phải một sự phụ thuộc.
- Tính toán chi phí sử dụng dài hạn: Đây là minh chứng rõ nhất cho sự “tỉnh táo” của Gen Z. Họ không chỉ nhìn vào giá niêm yết.
- Ví dụ điển hình là xe điện: Gen Z nhận ra rằng dù tiền mua xe ban đầu có thể tương đương xe xăng, nhưng chi phí sử dụng (nhiên liệu, bảo dưỡng) hàng tháng của xe điện lại nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Đây là một bài toán kinh tế dài hạn mà họ tính toán rất kỹ.
3. Chân dung người mua xe gen Z: Họ đang tìm gì?
- Ngân sách phổ biến: Từ 500 – 800 triệu đồng, một khoảng giá vừa phải, phù hợp với số tiền tích góp ban đầu và khả năng trả góp.
- Nhà và xe?: Với giá nhà ở các thành phố lớn cao gấp nhiều lần giá xe, nhiều Gen Z chọn mua ô tô trước. Họ xem chiếc xe không phải là tiêu sản, mà là một công cụ bảo vệ sức khỏe, nâng cao trải nghiệm sống và là tiền đề để tạo ra nhiều giá trị hơn trong tương lai.
- Những dòng xe nào phù hợp?
- Xe điện (đặc biệt là VinFast): Đáp ứng hoàn hảo bài toán chi phí vận hành thấp, công nghệ hiện đại và thân thiện môi trường.
- Xe Trung Quốc: Thu hút bởi thiết kế bắt mắt, ngập tràn công nghệ và mức giá cạnh tranh.
- Xe Nhật Bản (thế hệ mới): Gen Z là thế hệ bận rộn. Họ vẫn đánh giá cao sự bền bỉ, ít hỏng vặt, dễ bảo dưỡng của xe Nhật để không phải tốn nhiều thời gian và tâm trí cho việc chăm sóc xe.
Gen Z đang vẽ lại bản đồ tiêu dùng ô tô tại Việt Nam. Họ là một thế hệ phức hợp, nơi cảm xúc của đam mê và lý trí của những con số tài chính cùng tồn tại song song. Họ sẵn sàng vay nợ cho một giá trị mà họ tin là xứng đáng – đó có thể là một thiết kế đẹp, một công nghệ an toàn, hay một bài toán tiết kiệm dài hạn.
Các hãng xe muốn chinh phục được thế hệ “liều mà tỉnh” này sẽ phải mang đến những sản phẩm vừa phải đẹp, vừa phải thông minh, và quan trọng nhất, phải chứng minh được giá trị thực sự đằng sau mỗi đồng tiền mà họ bỏ ra.
