Quy định phân loại xe bán tải (Pickup) đang trở thành tâm điểm chú ý khi liên quan trực tiếp đến quyền lưu thông tại các đô thị lớn như Hà Nội. Liệu người dân có thể chuyển đổi từ ô tô tải pickup sang ô tô con pickup để “né” giờ cấm? Dưới đây là lý giải chi tiết từ lãnh đạo Cục Đăng kiểm Việt Nam.
Phân loại xe Pickup theo Thông tư 53/2024/TT-BGTVT
Theo Thông tư số 53/2024/TT-BGTVT (ban hành ngày 15/11/2024), dòng xe mà chúng ta thường gọi chung là “xe bán tải” thực tế được chia làm 2 loại tách biệt dựa trên các tiêu chí kỹ thuật khắt khe:
- Ô tô con pickup: Thuộc nhóm ô tô chở người (đến 8 chỗ ngồi chưa kể lái xe). Loại xe này không có niên hạn sử dụng và không bị hạn chế giờ vào nội đô như xe tải.
- Ô tô tải pickup: Thuộc nhóm ô tô tải thông dụng. Loại xe này có niên hạn sử dụng 25 năm và phải tuân thủ các khung giờ lưu thông khắt khe tại đô thị.
Lưu ý: Trong hệ thống văn bản pháp luật hiện hành, không tồn tại khái niệm “xe bán tải”. Mọi phương tiện chỉ được công nhận là “ô tô tải pickup” hoặc “ô tô con pickup” ghi rõ trên Giấy chứng nhận kiểm định (GCN).
Tiêu chí nào để phân biệt xe tải Pickup và xe con Pickup?
Trao đổi về vấn đề này, ông Nguyễn Tô An – Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, việc phân loại không dựa trên cảm quan thiết kế mà căn cứ vào 3 yếu tố cốt lõi:
- Kết cấu xe: Thiết kế nguyên bản từ nhà sản xuất.
- Diện tích thùng hàng ($F_h$): Được tính theo công thức $F_h = L_h \times B_h$ (Chiều dài $\times$ Chiều rộng hữu ích nội bộ thùng). Diện tích này phải không nhỏ hơn 1m².
- Tỷ lệ khối lượng: Tỷ lệ giữa tổng khối lượng hàng hóa cho phép chở ($m_h$) và tổng khối lượng người cho phép chở ($m_{ng}$) phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật (tính trung bình 65kg/người).
Các dòng xe phổ biến tại Việt Nam hiện nay như Ford Ranger, Mitsubishi Triton, Toyota Hilux… hầu hết đều được đăng ký là ô tô tải pickup do đáp ứng các tiêu chí về chở hàng để hưởng thuế suất ưu đãi khi nhập khẩu.
Có được chuyển đổi ô tô tải Pickup sang ô tô con không?
Đây là câu hỏi được rất nhiều chủ xe quan tâm khi Hà Nội và các thành phố lớn siết chặt giờ lưu thông. Tuy nhiên, câu trả lời từ Cục Đăng kiểm là: KHÔNG ĐƯỢC PHÉP.
Lý do cụ thể như sau:
- Vi phạm Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ: Khoản 10, Điều 9, Luật số 36/2024/QH15 nghiêm cấm hành vi cải tạo các loại xe khác thành xe chở người (trừ mục đích quốc phòng, an ninh).
- Sự khác biệt về thuế và thử nghiệm: Xe con pickup chịu mức thuế tiêu thụ đặc biệt rất cao so với xe tải pickup. Việc tự ý “hạ tải” hoặc thay đổi công năng trên giấy tờ để chuyển đổi loại hình phương tiện là không thể thực hiện.
Tác động đến việc lưu thông tại Hà Nội năm 2026
Theo quyết định mới nhất, các dòng xe bán tải thuộc nhóm ô tô tải pickup (phần lớn các mẫu xe trên thị trường) sẽ chịu ảnh hưởng lớn:
- Khối lượng toàn bộ dưới 2 tấn: Chỉ được hoạt động ngoài giờ cao điểm (Tránh khung giờ 6h-9h và 16h-19h30).
- Khối lượng toàn bộ từ 2 tấn trở lên: Chỉ được lưu thông trong khung giờ đêm từ 21h đến 6h sáng hôm sau.
Với cách tính khối lượng toàn bộ bao gồm (Trọng lượng xe + Người + Hàng hóa), đa số xe bán tải hiện nay đều vượt ngưỡng 2 tấn, đồng nghĩa với việc “vòng kim cô” về giờ giấc lưu thông sẽ siết chặt hơn với dòng xe này.
Lời khuyên cho người mua xe
Để tránh rắc rối trong quá trình sử dụng và lưu thông, người mua xe cần:
- Kiểm tra kỹ Giấy chứng nhận chất lượng: Xem rõ mục loại phương tiện là “Ô tô con” hay “Ô tô tải”.
- Cân nhắc nhu cầu: Nếu thường xuyên di chuyển vào nội đô giờ cao điểm, hãy cân nhắc các dòng ô tô con hoặc chấp nhận chi phí cao hơn cho các mẫu ô tô con pickup chính hãng (nếu có).
- Không tự ý hoán cải: Mọi hình thức lắp thêm ghế, bỏ vách ngăn thùng để biến xe tải thành xe con đều là vi phạm pháp luật và sẽ bị từ chối đăng kiểm.
